२०७७ कार्त्तिक १४ गते / 30th Oct 2020, Friday
investment investment

शिक्षक परिचयपत्रको व्यवस्था गरौं

‘गुरु ब्रह्मा गुरु विष्णु ..’ भनी शिक्षकलाई शब्दमा सम्मान गर्ने परम्परा त छ तर व्यवहारमा भने हाम्रो देशमा शिक्षकलाई हरेक कुरामा पछि पार्ने गरिएको छ । शिक्षकहरूका लागि सञ्चयकोषमा जम्मा गर्ने व्यवस्था पछि भएको हो । शिक्षकहरूलाई स्थायी गर्ने उद्देश्यले शिक्षक सेवा आयोग पछि स्थापना भएको हो । शिक्षकका लागि पोसाक तोक्ने र त्यसका लागि भत्ता दिने काम पछि थालिएको हो । अझ यो सुविधा शुरुमा त स्थायी शिक्षकलाई मात्रै दिने गरिएको थियो । यी व्यवस्था एवं सुविधाहरू सरकारले स्वेच्छा, स्वविवेक र मनज्ञानले दिएको नभई लामो समयसम्म शिक्षकहरूको देखाएको असन्तुष्टि सम्बोधन गर्ने क्रममा बाध्यताले दिनु परेको हो । पेशागत सेवा–सुविधा (ग्रेड, बढुवा इत्यादि)–का दृष्टिकोणले अझै पनि शिक्षकहरू धेरै कुरामा पछाडि पारिएका छन् । कुनै दिन यी कुरामा पनि विचार गरिएला । त्यसका लागि अहिले नै सुरुमा चाहिँ शिक्षकलाई परिचयपत्रको व्यवस्था गर्नुपर्योे । 

 

कुनै विद्यालयमा कार्यरत शिक्षकले परिचयपत्र बनाउन चाहेमा वा उनलाई आवश्यक परेमा त्यसका लागि प्रअलाई गुहार्नु पर्छ । यस क्रममा, कुनै विद्यालयमा आफूभन्दा तल्लो तहको शिक्षक प्रअ भए त्यस्ता प्रअबाट परिचयपत्र लिन पनि अफ्ठ्यारो लाग्न सक्छ । यो अवस्थामा शिक्षकको परिचयपत्र जारी गर्ने काम स्थानीय सरकारले लिएपनि हुने हो । अहिले त विद्यालयहरू नै स्थानीय सरकारको मातहत्मा चलेका छन् । स्थानीय तहमा मुख्य रूपमा पालिका प्रमुख, प्रशासकीय अधिकृत, शिक्षा अधिकृत रहन्छन् । उनीहरू, परिचयपत्र दिइने सबै शिक्षकसरहका हुन् कि होइनन् भन्ने कुरा पनि छ । यस सन्दर्भमा अस्थायी, स्थायी, करार इत्यादि विभिन्न थरी शिक्षकका परिचयपत्र कसले प्रमाणित गरेर जारी गर्ने भन्ने विषयमा पहिला यकिन हुनुपर्योे । विद्यालयका प्रअ र स्थानीय तहका पदाधिकारीभन्दा माथि जिल्लामा शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाई पनि छ । सबैथरी शिक्षकहरूको परिचयपत्र त्यहीँबाट प्रमाणित गराएर जारी गर्ने व्यवस्था भए अझ राम्रो हुन्थ्यो कि !


अनि शिक्षक परिचयपत्रको नमूना कस्तो बनाउँदा उपयुक्त हुने हो ? एकरूपताका लागि, शिक्षा तथा मानव स्रोत विकास केन्द्र वा शिक्षा मन्त्रालयले नै त्यसको नमूना जारी गरिदिए बेस । जे-जस्तो र जसरी भएपनि शिक्षकहरूलाई परिचयपत्र त चाहिने नै भयो । परिचयपत्रको निश्चित व्यवस्था नभएका कारण कामका सिलसिलामा कतै जाँदा आफूलाई ‘शिक्षक हुँ’ भनेर चिनाउनका लागि कहिलेकाहीं नियुक्तिपत्र र नागरिकता सँगसँगै देखाउनुपर्ने अवस्था पनि सिर्जना भएको छ ।


जे-जस्तो र जसरी भएपनि शिक्षकहरूलाई परिचयपत्र त चाहिने नै भयो । परिचयपत्रको निश्चित व्यवस्था नभएका कारण कामका सिलसिलामा कतै जाँदा आफूलाई ‘शिक्षक हुँ’ भनेर चिनाउनका लागि कहिलेकाहीं नियुक्तिपत्र र नागरिकता सँगसँगै देखाउनुपर्ने अवस्था पनि सिर्जना भएको छ ।

पछिल्लो समयमा, विद्यालय शिक्षक किताबखानाले अवकाशप्राप्त शिक्षकका लागि पट्टासँगै ‘सेवानिवृत्त शिक्षक परिचयपत्र’ समेत उपलब्ध गराउन थालेको छ । ‘कुनै बेला म पनि शिक्षक थिएँ’ भन्ने सम्झौटोका लागि गरिएको यो व्यवस्था पनि राम्रै हो । तर, कार्यरत अवस्थामै शिक्षक परिचयपत्रको व्यवस्था हुन सके त्यसको उपयोगिता बढी हुने थियो ।


केही समयअघि शिक्षकहरूको मागअनुसार रामेछाप नगरपालिकाले विवरण मागेर शिक्षक परिचयपत्र जारी गर्ने तयारी गरेको थियो । यस्तो तरिका कतिपय अन्य पालिकाहरूले पनि अपनाएका छन् ।


शिक्षकमा व्यक्तिगत, सामाजिक र शैक्षिक गुणहरू हुनु पर्छ । विद्यालयमा निर्वाह गरिने जिम्मेवारी र देखाइने आदर्श व्यवहार त छँदैछ । परिचयपत्रसमेत लाएर हिँडेपछि शिक्षकले अझ त्यसकोे पनि व्यवहारिक इज्जत राख्न सक्नुपर्योे । ‘शिक्षक परिचयपत्र’ का आधारमा, सवारी साधनमा आरक्षण सिट, अस्पतालमा उपचार छुट, कुनै पनि सरकारी निकायमा प्रवेश अनुमतिसमेत दिने गरिएमा शिक्षकहरूले आफू सम्मानित भएको अनुभूति पनि गर्लान् ।

(लेखक, ओखलढुङ्गा जिल्लाको खानीभञ्ज्याङस्थित सरस्वती माविका शिक्षक हुनुहुन्छ ।)

प्रमुख समाचार

दिवा खाजाको बजेट रकामान्तर गरेर विद्यार्थीलाई इन्टरनेट उपलब्ध गराउने सरकारको योजना दिवा खाजाको बजेट रकामान्तर गरेर विद्यार्थीलाई इन्टरनेट उपलब्ध गराउने सरकारको योजना

शिक्षा सचिव भन्नुहुन्छ–संघीय शिक्षा ऐनका लागि सबैको साथ चाहिन्छ   शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयले कोभिड–१९ को महामारीमा विद्य ...

राज्यमन्त्रीलाई विद्यालय खुलाउनेभन्दा संविधानको शिक्षा अधिकारसम्बन्धी अनुसूचिको चिन्ता राज्यमन्त्रीलाई विद्यालय खुलाउनेभन्दा संविधानको शिक्षा अधिकारसम्बन्धी अनुसूचिको चिन्ता

प्रदेश २ का सामाजिक विकास राज्यमन्त्री अविराम शर्माले माध्यमिक शिक्षा स्थानीय तहलाई दिइएको सम्बन्धमा अब सबभन्दा पहिला संविधानले दिएको अधिकार सूचीमाथि ...

कर्णाली प्रदेशमा  रेडियो र घर–घरमा शिक्षक परिचालन गरिने कर्णाली प्रदेशमा  रेडियो र घर–घरमा शिक्षक परिचालन गरिने

हिमाली क्षेत्रमा छुट्टै सिकाइ विधि ल्याउने तयारी कोरोना भाइरस (कोभिड–१९) को महामारीका बीच सिकाइ निरन्तरताका लागि कर्णाली प्रदेशमा विशेष सिकाइ वि ...