२०७६ भदौ १ गते / 18th Aug 2019, Sunday

फिचर

घण्टी बजाउनेको आवाज कसले सुनिदिने ? घण्टी बजाउनेको आवाज कसले सुनिदिने ?

उहाँ हुनुहुन्छ, रामबहादुर पल्ली । गुल्मी जिल्लाको गुल्मीदरबार–१, बलिथुमस्थित थाक्सीपोखरा माविमा कार्यालय सहयोगी (पियन) का रुपमा २२ वर्षदेखि कार्यरत हुनुहुन्छ । विद्यालयमा उहाँको नियुक्ति २०५४ साल कात्तिक १ गते भएको थियो । उहाँभन्दा अर्का कार्यालय सहयोगी अझ पुरानो हुनुहुन्छ । गुल्मीदरबार–२ जुभुङस्थित सूर्याेदय माविमा कार्यरत लोकबहादुर घर्तिले सेवा गर्नुभएको ३३ वर्ष बितेको छ । उहाँलाई विद्यालयले २०४३ साल माघ १६ गते नियुक्ति दिएको थियो । शनिबारबाहेक विद्यालयमा हरेक पिरियडमा घण्टी बजाउनु ...

विद्यालयमा फास्ट एड बक्स, कतै नर्स पनि विद्यालयमा फास्ट एड बक्स, कतै नर्स पनि

अब विद्यालयमा ‘फास्ट एड बक्स’ अर्थात् उपचार बक्स राख्नैपर्ने भएको छ । सरकारले विद्यालयमा प्राथमिक उपचार ‘फास्ट एड बक्स’ हुनैपर्ने नियम जारी गरेको हो । अकस्मात् घट्ने घटनालाई रोकथाम गर्न राखिएका विभिन्न औषधीको सामान भएको सानो बक्सलाई फास्ट एड बक्स भनिन्छ । जुन बिरामी भएको बेलामा वा चोटपटक लागेको समयमा तत्काललै उपयोग गर्ने सकिने एउटा सजिलो उपचार पद्धति पनि हो । यस्तो बक्समा विद्यालयमा प्राथमिक उपचारका लागि चाहिने आवश्यक सामग्रीहरु जस्तै, सिटामोल, बेन्डेज, कैंची, जीवनजल, भिट ...

विद्यार्थी नियमित बनाउन अभिभावकलाई सधैं फोन गर्ने स्कूल !  विद्यार्थी नियमित बनाउन अभिभावकलाई सधैं फोन गर्ने स्कूल !

‘रेखा मुखिया, बासमति मुखिया र जानकीदेवी आज खोई त ?’एकजना शिक्षकले प्रधानाध्यापक मञ्जु कट्टेलतिर फर्केर प्रश्न गर्नुभयो । ‘विद्यालयमा बोलाउन आज उहाँहरुलाई चाँडै जानकारी भएन, खेतमा गइसक्नु भएछ,’ प्रत्युत्तर आयो । यी तीनजनाको नाम विद्यालयमा हुने हरेक बैठकमा छुट्ने गर्दैन । विद्यालयको हरेक निर्णय र काममा उहाँहरु चासो राख्नुहुन्छ अनि सहभागी बन्नुहुन्छ । विद्यार्थी टन्न छन् र विद्यालय सधैं आउँछन् पनि । तर, आमा अभिभावकहरु विद्यालय आएर बालबालिकाको हाजिरी एकपल्ट नपल्टाई चित्तै बुझ ...

ह्याण्डराइटिङ राम्रा भए मन पनि राम्रो ! ह्याण्डराइटिङ राम्रा भए मन पनि राम्रो !

मध्यबानेश्वरस्थित रत्नराज्य माध्यमिक विद्यालयकी सुजिता लम्साललाई ह्याण्डराइटिङ अर्थात् ‘हस्त लेखन’मा निकै रमाइलो लाग्छ । उहाँ कक्षा ९ मा पढ्नुहुन्छ । उहाँलाई आफ्नो जस्तो अक्षर अरुले पनि लेखुन् भन्ने लाग्छ । कक्षागत होस् वा प्रतिस्पर्धात्मक, ह्याण्डराइटिङ गर्न सुजिता तयार भइहाल्नुहुन्छ । ‘ह्याण्डराइटिङले लेखनमा सुधार त हुन्छ नै, शिक्षकको प्रिय पनि हुन पाइँदो रहेछ,’ सुजिताको अनुभव छ । अक्षरलाई राम्रो कसरी बनाउन सकिन्छ भनेर सधैं उहाँ तल्लिन देखिनुहुन्छ । सुजिताका अक्षर चट्ट ...

हेलम्बु र चेपाङलाई जोड्ने त्यो रातो झोला ! हेलम्बु र चेपाङलाई जोड्ने त्यो रातो झोला !

पुसको ठिही र छोटो दिन । घाम ढल्कँदै थियो । चम्किलो किरण फिकामा मलिन हुँदै गर्दा मनहरि नदीको किनार नजिक एकसरो निलो पोशाकमा बालबालिका पलेँटीबद्ध थिए । तिनका मुहारमा चाहिँ आशा र खुशीका किरण झल्किरहेथ्यो । मकवानपुर जिल्लाको दुर्गम क्षेत्रमध्ये राक्सीराङ गाउँपालिका चैनपुरमा रहेको एउटा विद्यालयमा हेलम्बु एजुकेसन एण्ड लाइभ्लीहुड पार्टनरसिप (हेल्प) संस्थाका स्वयंसेवीहरु रातो झोला लिएर जब पुगे, वातावरण एकाएक गडगडाहट तालीमा गुञ्जायमान भयो । त्यो रातो झोला ‘बाँडिदिऊ न त’ भन्दिए जस्तो केवल औपचार ...

हेलित बालकक्षा, हेपिएका बालबालिका हेलित बालकक्षा, हेपिएका बालबालिका

-इसिडिका बालबालिका मन्दिरमा, राम्रा कोठामा चाहिँ ठूला कक्षाका विद्यार्थी   -मदरसाको चिसो भूईँमा पलेँटी मार्नुपर्ने कस्तो बाध्यता ? धनुषाको सबैला ठिल्लास्थित सरस्वती माविमा वरपरका स्कूलका तुलनामा भौतिक अवस्था राम्रो देखिन्छ । विद्यालयमा रहेका भवनहरुमा जम्मा ३५ कोठा छन् तर कक्षा अभावमा प्रारम्भिक बालकक्षा (इसिडि)का बालबालिकालाई स्कूल प्राङ्गणभित्रै रहेको सरस्वती मन्दिरमा पढाइने गरिएको रहेछ । मध्य जाडो पुस लाग्नै आटेको छ तर इसिडिका ३ देखि ५ वर्षका ३९ जना बालबालिका लुगलुग कामेर मन्दिरको खुला पर ...

‘होमवर्क मिस’ले सुध्रिएको पढाइ ‘होमवर्क मिस’ले सुध्रिएको पढाइ

अञ्जन यादवलार्ई टोल–टोल पुग्न निकै हतारो हुने गर्छ । उहाँको हातमा एउटा डायरी कहिल्यै छुट्दैन । त्यसभित्र बालबालिकालाई सिकाउन टिपिएका टिपोट छन् । उहाँ बालबालिकालाई ‘घर भेट’ गर्न टोलमै पुग्नुहुन्छ अनि उनीहरुलाई स्कूलले दिएको गृहकार्यमा परेका अफ्ठ्यारोमा सघाउनुहुन्छ । ‘विद्यालयले गृहकार्य दिएको छ/छैन त्यो हेर्छु,’ अञ्जनले आफ्नो कामको फेहरिस्त लगाउनुभयो । धनुषाको चारनाथ गणेशमान नगरपालिकास्थित महरा टोलमा अञ्जन एक वर्ष यता यसरी नै सक्रिय हुनुहुन्छ । यो दलित बस्ती हो । &ls ...

आफैं खेलाउना बनाउन सक्रिय इसिडिका सहयोगी कार्यकर्ता आफैं खेलाउना बनाउन सक्रिय इसिडिका सहयोगी कार्यकर्ता

रीताकुमारी यादव मावि वर्मझियामा बालकक्षाकी सहयोगी कार्यकर्ता हुनुहुन्छ । उहाँ ‘पप्पी ह्विल’ बनाउँदै हुनुहुन्थ्यो । तर, आफ्नो विद्यालयमा होइन, नजिकैको सरस्वती माविमा उहाँको व्यस्तता थियो । पप्पी ह्विल गोलाकार कागजको थियो । जसको बीच भागमा अंग्रेजी वर्ण ‘एटी’ लेखिएको थियो भने बायाँपट्टि ‘ई’ र माथिल्लो छेऊमा ‘सी’ । त्यो ह्विल घुमाउँदै यादवले प्रष्ट्याउनुभयो, ‘यसबाट विभिन्न शब्द बन्छन् । हेर्नाेस् त, यो घुमाउँदा सी ए टी अर्थात् क्याट बन्यो ।&rsquo ...

उत्कृष्ट विद्यालय खोज्ने भए चुनादेवी मावि जाऔं उत्कृष्ट विद्यालय खोज्ने भए चुनादेवी मावि जाऔं

भक्तपुर जिल्लाको नगरकोटस्थित चुनादेवी मावि अहिले निकै चर्चित छ । कारण यसको पढाइ, आन्तरिक व्यवस्थापन र दीर्घकालीन योजना नै हो । २०४५ सालमा स्थापित यो विद्यालय सदरमुकामदेखि नगरकोट जाने बाटोको १६.४ किमि दूरीमा रहेको छ । विद्यालय नजिकैको काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाको मण्डन–देउपुर गाउँपालिकाबाट विद्यार्थी उल्लेखनीय संख्यामा आउने गरेका छन् । नाल्दुम, ठकुरी गाउँ र चाँगुनारयण नगरपालिका–६ देखिका विद्यार्थी पनि यहाँ पढ्न आइपुग्छन् । पछिल्लो तथ्याङ्क अनुसार विद्यालयमा जम्मा ३४९ जना विद्यार्थी अध्ययनर ...

अन्यायको यो हद : एक वर्षदेखि तलबविनै अध्यापन अन्यायको यो हद : एक वर्षदेखि तलबविनै अध्यापन

 सिरहा–उहाँ नियमित विद्यालय आउनुहुन्छ । आफ्नो कक्षामा गएर नियमित कक्षा लिनुहुन्छ । महोत्तरी घर भएपनि उहाँले १५ वर्षदेखि भाडाको घरमा बसेर सिरहामा पढाउँदै आउनुभएको छ । तर, एक वर्षदेखि तलब सुविधा भने पाउनुभएको छैन । जिल्ला शिक्षा कार्यालयले उहाँको नाममा एक वर्षदेखि तलब निकासा गरेको छैन । उहाँले २०७३ मंसिर २० देखि आजसम्म तलब–भत्ता नपाउनुभएको हो । यो समस्या सिरहा प्रावि तिरुवाका शिक्षक अशोककुमार सिंहको हो । २०५८ मा सिरहाकै राहुपुर निमाविमा अस्थायी नियुक्ति लिएर पढाउँदै आउनुभएका सिंहक ...

सामुदायिक विद्यालय बसमा सरर... सामुदायिक विद्यालय बसमा सरर...

नगरकोट जाने बाटो । बीच जंगलमै छ स्कूल । चारैतिर उकालो–ओरालो । बा२क ५०४० को नम्बरको पहेलो बस सरर आउँछ । चिटिक्क पोशाकमा सजिएका हसिला विद्यार्थी ओर्लन्छन् अनि कक्षा कोठा छिर्छन् । यसरी नै दैनिक ६५ जना विद्यार्थी विद्यालय र घर ओहोरदोहोर गरिरहन्छन् । यो दृश्य भक्तपुरको नगरकोटस्थित चुनादेवी माविको हो । यो सामुदायिक विद्यालयले विद्यार्थी ओहोरदोहोर गर्न बसको व्यवस्था गरेपछि यहाँको बहार नै बेग्लै भएको छ । भक्तपुरको सदरमुकामबाट विद्यालयसम्मको दूरी १६.४ किमि छ । भक्तपुर जिल्ला भइकन पनि काभ्रेपलाञ्चो ...

यी स्कूलप्रेमी पूर्व प्रधानमन्त्री र मन्त्रीका साथी यी स्कूलप्रेमी पूर्व प्रधानमन्त्री र मन्त्रीका साथी

नवलपुर जिल्लामा उहाँलाई नचिन्ने सायदै होलान् । अझ डण्डा क्षेत्रमा त उहाँ अभिभावककै रुपमा सम्मानित हुनुहुन्छ । सबैले उहाँलाई ‘तुलसी सर’ भन्छन् । जुन तुलसी सर डण्डा क्षेत्रमा शिक्षाको ज्योति बनेर उदाउनुभयो र जीवनभर बलिरहनु भएको छ । आफ्नो जीवन नै शिक्षाका लागि समर्पित गर्ने थोरै मान्छेमा पर्नुहुन्छ उहाँ । साविक नवलपरासीको परासी बजारबाट २०२६ सालमा शिक्षण गर्न भनेर डण्डा ल्याइनुभएका उहाँ आजसम्म यतै रमाउनुभयो । पूरा जीवन नै डण्डाको शिक्षा विकासमा खचर्नुभएका उहाँ घर फर्केर जानु नै भएन । गा ...

बसमै लाइब्रेरी ! बसमै लाइब्रेरी !

रातो चिटिक्क परेको पुस्तकालय । त्यसमा रङ्गीचङ्गी पुस्तकैपुस्तक । स्वाभाविक हो, पाठकहरु पढ्न पुस्तकालय धाउनुपर्छ । सामान्यतः यो अहिलेसम्मकै  मान्यता र चलन हो । तर, यो भने बिल्कुल फरक छ । गजब कुरा त के छ भने यो पुस्तकालयचाहिँ पाठककहाँ धाउँछ । अर्थात्, ‘बुक बस ।’ एउटा यस्तो चिटिक्क परेको बस, त्यसभित्र छिर्दा गाडी चढेको अनुभव हुँदैन । फगत किताब छन् । सजाइएका किताब, देख्दै पढौं–पढौं लाग्ने । किताब पनि बालबालिकाका लागि साह्रै रुचिलाग्दा छन् । ज्ञानबर्द्धक, खोजबर्द्धक त हुने नै भ ...

राङ्खानीका थानेश्वर उपाध्याय : शिक्षामा ननिभेका आलोक राङ्खानीका थानेश्वर उपाध्याय : शिक्षामा ननिभेका आलोक

समुन्द्र जस्तो गहिरो तीक्ष्ण नजर, चम्किलो अनुहार, मृदुभाषी व्यवहार र जीवनको अन्तिम अवस्थासम्म पनि युवा जोश देखिन्थ्यो । शरीर कमजोर भएपनि उहाँको हिम्मत र सोंच बलियो लाग्थ्योे । पश्चिम नेपालको बाग्लुङ जिल्लाको अझ दक्षिणी भेगमा त उहाँलाई विकास र शिक्षाको जग नै मान्नेहरु धेरै छन् । उहाँले आफ्नो जीवन नै शिक्षा र स्थानीय विकासमा खर्च गरेर पनि भरी रहिरहनुभयो । उहाँले जीवनभर समुदायको आस्था, विश्वास, अभिभावकत्व, विकास र चेतनाको बत्ति कहिल्यै निभ्न दिनुभएन । त्यसैको कारण त्यो भेग अहिले शिक्षाको आलोकमा उज् ...

पुराना शिक्षकका मारमा विचरा यी विद्यार्थी ! पुराना शिक्षकका मारमा विचरा यी विद्यार्थी !

शम्भु यादव/लहानसामुदायिक विद्यालयमा शिक्षक भर्नाका लागि सरकारले शिक्षक सेवा आयोगबाट परीक्षा लिन्छ । त्यसमा योग्यता नपुगेकाहरु बाहिरिन्छन् । योग्यहरु छनौट भएर शिक्षक बन्छन् । त्यस्ता शिक्षकहरुले राम्रैसँग पढाउँछन् भन्ने विश्वास हुन्छ । तर, अहिले पनि विद्यालयहरुमा पुराना शिक्षकहरु छन् । यस्ता पुराना शिक्षकहरु कोही प्राविका छन् त कोही निमावि तथा माविका । सिरहामा प्राविमा शिक्षक धेरै छन् । निमावि र मावि विद्यार्थीको अनुपातमा शिक्षक अभाव छ । पुराना शिक्षक निमावि पढाउनै सक्दैनन् भन्ने एउटा तथ्य भेटिएक ...

मनको मिररमा प्रकट भएकी प्रकृति मनको मिररमा प्रकट भएकी प्रकृति

उनले साहित्य लेख्न थालेको कक्षा ७ देखि नै हो । शुरुमा यसो सानोखालको डायरी लेख्ने उनको बानी थियो । लेख्दा–लेख्दै कविता लेख्ने उनलाई आदत परेछ । उनी अर्थात् प्रकृति नकर्मी । स्कूले जीवन छँदा मनका उकुसमकुसभित्र गुम्सिएका सयौं पात्रलाई उनले कविताको माध्यमबाट बाहिर ल्याइन् । ती कोही प्रेम गर्ने मायालु थिए त कोही घृणा गर्ने पात्र । किशोर अवस्थामा जोकोहीसँग हुने उत्सुकता, मनभित्रको द्वन्द्व, सिर्जना अनि संवेगलाई प्रकृतिले कवितामा उतारिन् । स्वभावले उनी अन्तर्मुखी छिन् । एक्लै बस्न रुचाउने र शान्त ...

इसीडीमा सिकाउने कि पढाउने ? इसीडीमा सिकाउने कि पढाउने ?

काठमाडौं - प्रारम्भिक बाल सिकाइ केन्द्र (इसीडी)मा बालबालिकालाई सिकाउने हो कि पढाउने भन्नेमै शिक्षकहरु अनविज्ञ रहेका विज्ञहरुले बताएका छन् । इसीडीमा बालबालिकाहरुलाई पाठ्यपुस्तक पढाउने, गृहकार्य दिने, अंग्रेजी घोकाउने कार्य भइरहेको भन्दै उनीहरुले त्यो इसीडीको मर्म विपरीत भएको बताएका छन् । इसीडीे पाठ्यक्रमको परिकल्पना बालबालिकहरुलाई सिकेको भन्ने थाहै नपाई खेल्दै, रमाउँदै अंक अक्षर सिक्नुपर्ने भएपनि उनीहरुलाई अंक र अक्षर रटाउने र घोकाउने गरिएको भन्दै उनीहरुले आपत्ति जनाए । इसीडीमा अध्यापन गर्ने शिक ...

दुबै हातमा औंला नभए के भो र ! दुबै हातमा औंला नभए के भो र !

शम्भु यादव/लहानलहान–१९ छरापट्टीका सुरेशकुमार चौधरीको दुबै हातमा औंला छैनन् । औंला नभएपछि मानिसलाई धेरै काम गर्न अफ्ठ्यारो त हुन्छ नै । तर, उनमा त्यस्तो देखिएन । चौधरीले कक्षा १० सम्म पढे । अहिले एसइई परीक्षा दिइरहेका छन् । लेख्नलाई पनि असहज नभएको उनले सुनाए । तर, यस्ता परीक्षार्थीका लागि समय पनि बढी दिइएको छैन । चौधरी लक्ष्मण ललिता कुशवाहा मावि लहान परीक्षा केन्द्रबाट परीक्षा दिँदैछन् । मेरी चिल्र्डेन स्कूलमा चौधरी कक्षा ८ देखि १० सम्म पढेका छन् । उनलाई पढाइको सबै खर्च विद्यालयले नै व्यहो ...

विद्यालयलाई सुन्दर भवन, सभामुखलाई तेल ! विद्यालयलाई सुन्दर भवन, सभामुखलाई तेल !

सुदर्शन सिग्देल/खोकना (ललितपुर) मंगलबार मीठो मंगल धुन बज्दैथियो । नेवारी धिमे धुनमा संगीत गुञ्जायमान थियो । खचाखच मानव भिडमा हाकुपटासीमा सजिएका महिला सयौं थिए । सबै अनुहार उत्सुक र स्वागत गर्न तम्तयार लाग्थे । यत्तिकैमा पर्रर ताली छुट्यो र मञ्चबाट उद्घोषण भयो, ‘सम्माननीय सभामुख ओनसरी घर्तीज्यू आउँदै हुनुहुन्छ...।’ यो दृश्य ललितपुर खोकनास्थित रुद्रायणी माविको हो । यही १ चैतका दिन विद्यालयले अपार खुशी साट्न आयोजना गरेको समारोह थियो त्यो । २०७२ को महाभूकम्पले क्षतविक्षत बनेपछि स्कूलले आ ...

जाजरकोटमा विद्यालय सुधार्ने गजबको जुक्ति पढाइ मेला जाजरकोटमा विद्यालय सुधार्ने गजबको जुक्ति पढाइ मेला

हेमन्त केसी/जाजरकोट यहाँका सामुदायिक विद्यालय सुधार्न पढाइ मेला आयोजना गरिने भएको छ । जिल्लाका चार सय ४४ भन्दा बढी विद्यालयका प्रतिनिधिको सहभागितामा पढाइ मेला हुन लागेको हो । यही २८ फागुनमो जिल्लाभरिका शिक्षक, अभिभावक, विद्यालय व्यवस्थापन समिति, शिक्षाविद्को उपस्थिति रहनेछ । घर, समुदाय तथा विद्यालयमा पढाइ संस्कार प्रबद्र्धन गर्ने र यसो गरे मात्र बालबालिकाको पढाइ बानी बसाल्न सकिन्छ भन्ने कार्यक्रममको उद्देश्य रहेको छ । विशेषगरी गणित र नेपाली विषयसँग सम्बन्धित ११ वटा स्टल पढाइ मेलामा अवलोकनका लाग ...

प्रमुख समाचार

आयोगबाट सिफारिश भएको डेढ महिनापछि बल्ल शिक्षकहरुको पदस्थापना शुरु आयोगबाट सिफारिश भएको डेढ महिनापछि बल्ल शिक्षकहरुको पदस्थापना शुरु

शिक्षक सेवा आयोगबाट सिफारिश भएका माध्यमिक तहका शिक्षकहरुको डेढ महिना पछि बल्ल पदस्थापना शुरु भएको छ । आयोगले खुला प्रतिस्पर्धाबाट छनोट गरेका शिक्षकहरु ...

पहिलो पटक प्रदेशगत रुपमा एसइइको नतिजा सार्वजनिक पहिलो पटक प्रदेशगत रुपमा एसइइको नतिजा सार्वजनिक

काठमाडौं । माध्यमिक शिक्षा परीक्षा एसइइ परीक्षाको नतिजा सार्वजनिक भएको छ । ग्रेडिङ प्रणालीमा नतिजा प्रकाशित भएकाले कोही पनि फेल नहुने परीक्षा बोर्डले ...

शिक्षक लाइसेन्स परीक्षाको विज्ञापन खुल्यो शिक्षक लाइसेन्स परीक्षाको विज्ञापन खुल्यो

  शिक्षक सेवा आयोगले शिक्षण अनुमति पत्र (लाइसेन्स)को परीक्षाका लागि विज्ञापन आज असार २ गतेबाट खुलाएको छ । प्रशासकीय प्रमुख डा. तुलसी थपलियाका अन ...