२०७६ भदौ १ गते / 18th Aug 2019, Sunday
investment investment

विद्यालयमा फास्ट एड बक्स, कतै नर्स पनि

अब विद्यालयमा ‘फास्ट एड बक्स’ अर्थात् उपचार बक्स राख्नैपर्ने भएको छ । सरकारले विद्यालयमा प्राथमिक उपचार ‘फास्ट एड बक्स’ हुनैपर्ने नियम जारी गरेको हो । अकस्मात् घट्ने घटनालाई रोकथाम गर्न राखिएका विभिन्न औषधीको सामान भएको सानो बक्सलाई फास्ट एड बक्स भनिन्छ । जुन बिरामी भएको बेलामा वा चोटपटक लागेको समयमा तत्काललै उपयोग गर्ने सकिने एउटा सजिलो उपचार पद्धति पनि हो । यस्तो बक्समा विद्यालयमा प्राथमिक उपचारका लागि चाहिने आवश्यक सामग्रीहरु जस्तै, सिटामोल, बेन्डेज, कैंची, जीवनजल, भिटामिनलगायतका सामग्रीहरु राखिन्छन् । यसबाट विद्यालयमा भैपरी आएका घटनालाई रोकथाम गर्न मद्दत मिल्छ ।


विद्यालयमा विभिन्न संघ–संस्थाको सहयोगमा फास्ट एड बक्स उपलब्ध भएका छन् भने केही विद्यालयले आफैं व्यवस्थापन गर्दै आएका छन् । विद्यालयमा प्राथमिक उपचार परामर्श कक्ष नै भनेर छुट्टाइएको हुन्छ । जहाँ बिरामी बालबालिकालाई राखेर उपचार गर्न सजिलो हुने गर्छ । प्राथमिक उपचारका लागि विद्यालयमा ‘एक विद्यालय–एक नर्स’ भन्ने अभियानसमेत शुरु भएको छ । कतिपय विद्यालयमा नर्स नै राखेर स्वास्थ्यसम्बन्धी शिक्षा दिइँदै आएको भेटिन्छ ।


भक्तपुर बालकोटस्थित महेन्द्र शान्ति माध्यमिक विद्यालयले स्वास्थ्यसम्बन्धी काम गर्न ‘हेल्थ क्लब’ नै खडा गरेको छ । यस विद्यालयमा फास्ट एड बक्स पहिलेदेखि नै राखिएको छ । स्वास्थ्य चौकीका इन्चार्जसँग परामर्श लिएर मात्र औषधी विद्यालयमा राख्ने व्यवस्था गरिएको छ । विद्यार्थी खेल्ने, चक–चक तथा विभिन्न क्रियाकलाप गर्दा चोट लाग्ने भएकाले यस्ता सामान्य चोटपटकको उपचार त्यहीँ गर्ने र जटिल प्रकारको चोट लागेमा नजिकै रहेको अस्पतालमा तुरुन्तै पु¥याउने व्यवस्था विद्यालयले गर्दै आएको छ । विद्यालयको हाताभित्र रहेसम्म बिरामी भएका विद्यार्थीलाई निःशुल्क उपचार गर्ने गरिएको छ ।


विद्यालयमा स्वास्थ्यसम्बन्धी पढाउने शिक्षक राखिएको छ । ४ सय ५० जना विद्यार्थी रहेको यस स्कूलमा हप्तामा दुईदेखि तीनजना विद्यार्थी बिरामी हुने गर्छन् । ‘खुला चौर छैन, यसले गर्दा विद्यार्थी खेल्दा ढुङ्गामा परेर चोट लाग्छ,’ प्रधानाध्यापक गोपालविक्रम थापाले भन्नुभयो । विद्यालयमा नै फास्ट एड बक्स उपलब्ध भएका कारण कुनै समस्या नरहेको समेत उहाँको भनाइ छ । कदाचित तत्कालै घटना घटेमा विद्यार्थीलाई तालिमप्राप्त शिक्षकले कस्तो प्रकारको उपचार गर्नुपर्ने हो हेरर निक्र्यौल गर्ने गर्छन् । अवस्था जटिल भएमा क्लिनिक पु¥याउने गरेको प्रअ थापाले बताउनुभयो ।


काठमाडौंस्थित डिल्लीबजारमा रहेको पद्यकन्या माध्यमिक विद्यालयमा फास्ट एड बक्स त छँदैछ, नर्सको पनि व्यवस्था गरिएको छ । विद्यालयमा नर्सको व्यवस्था गरेको करिव दुई महिना पुगेको छ । विद्यार्थीलाई घाऊ, चोटपटक लागिहालेमा वा टाउको र पेट दुख्ने, ज्वरो आउने तथा अन्य कुनै बिरामी भएमा नर्सले जाँचेर जटिल अवस्था देखिए तुरुन्तै अस्पताल लैजाने सल्लाह दिने गर्छन् । डिल्लीबजार पद्यकन्या माविमा नर्सलाई समाजकल्याण परिषद्अन्तर्गत करार पदमा नियुक्ति गरिँदै आएको प्रअ रीता तिवारीले जानकारी दिनुभयो । स्वास्थ्यसम्बन्धी शिक्षाका लागि विद्यालयमा छुट्टै कक्षाकोठाको व्यवस्था गरिएको छ । नर्सका लागि चाहिने सम्पूर्ण सामग्रीहरु विद्यालयलाई समाजकल्याण परिषद्ले नै उपलब्ध गराउदै आएको छ ।


‘प्राइलट प्रोजेक्टबाट व्यवस्था गर्न लागेको नर्सका लागि हाम्रो विद्यालय पनि छनोटमा परेको हो,’ प्रअ तिवारी भन्नुहुन्छ, ‘विद्यार्थीलाई उत्साहित गर्ने र आवश्यक परामर्श गराउन, चोटपटक लाग्दा के गर्ने ? भैपरी आएका घटनालाई रोकथाम कसरी गर्ने ? यसका फाइदा के छन् ? विद्यालयमा मात्रै होकि अन्य समयमा पनि कतिको आवश्यक रहेको छ, विद्यार्थीलाई यसका बारेमा पूर्ण जानकारी गराउन फस्ट एड बक्स प्रत्यक्ष प्रयोग गराएर सिकाउन नर्स नै राखिएको छ ।’


विद्यालयले घाउचोट लाग्दा मात्रै नभएर विद्यार्थीलाई उपचारका सामग्री प्रत्यक्ष नै परिचालन गर्न लगाउँदै शिक्षा दिन पनि थालिएको छ । विद्यार्थीले हेरेरभन्दा पनि गरेर सिक्छन् भन्ने बुझाइलाई पूर्णता दिनु नै पर्छ । बालबालिका कोही स्वास्थ्यसम्बन्धी विषयमै अब्बल हुन्छन् । विद्यार्थीबाट जनचेतना जगाउन, सेवाको भाव उब्जाउन विद्यालयमा विभिन्न सरसफाइका कार्यक्रमसमेत भइरहेका छन् ।


विद्यालय शिक्षा मापदण्ड निर्धारण शाखा निर्देशक पदम विष्टले देशभरिका २ सय २२ वटा विद्यालयलाई ‘नमूना’ बनाउन छनोट गरिसकेको बताउनुभयो । नमूना विद्यालयहरुमा स्वास्थ्य व्यवस्थापन एउटा पाटो भएकाले यो हुनैपर्ने र अन्य विषयसमेतलाई यसभित्र समेटेको उहाँ विष्टले सुनाउनुभयो । विष्टले बालबालिकका लागि चाहिने सम्पूर्ण ह्विलचियर, बेन्डेज, पट्टि, जीवनजल, भिटामिन, परामर्श कक्ष, एकजना स्वास्थ्य परामर्शदातालगायतको विद्यालयमा उपलब्ध गराउने व्यवस्था गरिएको जानकारी दिनुभयो ।


भक्तपुरस्थित बालकोटमा रहेको बालविनायक आधारभूत विद्यालयमा कक्षा १–५ सम्म पढाइ हुन्छ । यस विद्यालयमा ६० देखि ६५ जना विद्यार्थी छन् । फास्ट एड बक्स प्रयोग गर्नका लागि छुट्टै ‘बालक्लब’ नै बनाइएको छ । विद्यालयमा घटेका घटना आफैंले निक्र्यौल गरेर जटिल भएमा नजिकै रहेको क्लिनिकमा लैजान व्यवस्था गरिएको छ । विद्यालयमा सिटामोल, जीवनजल, भिटामिन, बेन्डेज, कैंची, कपासलगायतका समाग्री राखिएका छन् ।


शिक्षक विनिता पुरी भन्नुहुन्छ, ‘फास्ट एड बक्सबाट विद्यार्थीलाई उपचारका निम्ति मात्रै नभएर पढाउनसमेत सजिलो भएको छ ।’ उहाँले स्वास्थ्यसम्बन्धी चारदिने तालिम लिनुभएको छ । शिक्षक पुरीले भन्नुभयो, ‘तालिमबाट आएको पैसाले औषधीका सामान लिएर आएकी छु । यस विद्यालयमा आवश्यकताअनुसार सामान नभएकाले तालिमबाट प्राप्त रकम औषधीमै खर्च गर्ने गरेका छौं ।’ सोही स्कूलकी शिक्षक पार्वता ढकाल विद्यालयमा फास्ट एड बक्स हुनु जरुरी रहेको बताउनुहुन्छ । उहाँले विद्यार्थी खेल्दा, केही अतिरिक्त क्रियाकलाप गर्दा लाग्ने चोटपटक सजिलै उपचार गर्न मद्दत पुग्ने भएकाले फास्ट एड साँच्चै महत्वपूर्ण रहेको बताउनुभयो । विद्यालयमा निःशुल्क औषधी उपचार गराउनुका साथै स्वास्थ्य शिविर पनि गर्ने गरिएको छ ।

यी विद्यार्थी, यिनलाई कसले गर्ने उपचार...?


सोही विद्यालयका विद्यार्थी कृष्ण राउतले भने ठूलै रोगसँग लडिरहनुपरेको छ । उहाँलाई हर्मोन तथा मुटुसम्बन्धी रोगले पीडा दिइरहेको छ । ‘यहाँ विद्यालयमा प्राथमिक उपचार त गर्ने गरिन्छ, सानातिना घाउ निको हुन्छ तर मेरो जस्तो रोगको उपचार यहाँ सम्भव छैन,’ बालक कृष्ण राउतले गम्भीर मुद्रामा भन्नुभयो । उहाँले आर्थिक अवस्था अत्यधिक न्यून भएकाले आफ्नो उपचार नभएको गुनासो गर्नुभयो । स्कूलकी शिक्षक गीता भट्टराईले विद्यालयले गरेकोे सहयोगले मात्रै उपचार गर्न सम्भव हुन नसकेको बताउनुुभयो । उहाँको आशा छ, ‘अन्य निकायबाट सहयोग भएमा आर्थिक रकम जुटाएर उपचार गर्न सजिलो हुनेथ्यो ।’

 

प्रमुख समाचार

आयोगबाट सिफारिश भएको डेढ महिनापछि बल्ल शिक्षकहरुको पदस्थापना शुरु आयोगबाट सिफारिश भएको डेढ महिनापछि बल्ल शिक्षकहरुको पदस्थापना शुरु

शिक्षक सेवा आयोगबाट सिफारिश भएका माध्यमिक तहका शिक्षकहरुको डेढ महिना पछि बल्ल पदस्थापना शुरु भएको छ । आयोगले खुला प्रतिस्पर्धाबाट छनोट गरेका शिक्षकहरु ...

पहिलो पटक प्रदेशगत रुपमा एसइइको नतिजा सार्वजनिक पहिलो पटक प्रदेशगत रुपमा एसइइको नतिजा सार्वजनिक

काठमाडौं । माध्यमिक शिक्षा परीक्षा एसइइ परीक्षाको नतिजा सार्वजनिक भएको छ । ग्रेडिङ प्रणालीमा नतिजा प्रकाशित भएकाले कोही पनि फेल नहुने परीक्षा बोर्डले ...

शिक्षक लाइसेन्स परीक्षाको विज्ञापन खुल्यो शिक्षक लाइसेन्स परीक्षाको विज्ञापन खुल्यो

  शिक्षक सेवा आयोगले शिक्षण अनुमति पत्र (लाइसेन्स)को परीक्षाका लागि विज्ञापन आज असार २ गतेबाट खुलाएको छ । प्रशासकीय प्रमुख डा. तुलसी थपलियाका अन ...