२०७६ कार्त्तिक ६ गते / 23rd Oct 2019, Wednesday
investment investment

हेलम्बु र चेपाङलाई जोड्ने त्यो रातो झोला !



पुसको ठिही र छोटो दिन । घाम ढल्कँदै थियो । चम्किलो किरण फिकामा मलिन हुँदै गर्दा मनहरि नदीको किनार नजिक एकसरो निलो पोशाकमा बालबालिका पलेँटीबद्ध थिए । तिनका मुहारमा चाहिँ आशा र खुशीका किरण झल्किरहेथ्यो ।


मकवानपुर जिल्लाको दुर्गम क्षेत्रमध्ये राक्सीराङ गाउँपालिका चैनपुरमा रहेको एउटा विद्यालयमा हेलम्बु एजुकेसन एण्ड लाइभ्लीहुड पार्टनरसिप (हेल्प) संस्थाका स्वयंसेवीहरु रातो झोला लिएर जब पुगे, वातावरण एकाएक गडगडाहट तालीमा गुञ्जायमान भयो । त्यो रातो झोला ‘बाँडिदिऊ न त’ भन्दिए जस्तो केवल औपचारिकतामा सीमित थिएन । यो त अभियान थियो । हेलम्बुबाट थालिएको विशुद्ध शैक्षिक अभियान । सिन्धुपाल्चोकका तत्कालीन जिल्ला शिक्षा अधिकारी गेहनाथ गौतमको पहलमा सोही जिल्लाको भीमटारमा माझी र दनुवार समुदायका विद्यार्थीलाई हेल्पबाट सहयोग गरेर थालिएको अभियान थियो यो । सिङ्गो सिन्धुपाल्चोकदेखि शुरु भएर यतिबेला पर्वत, पाल्पा, गोर्खा र मकवानपुर हुँदै प्यूठानसम्म यो पुगिसकेको छ ।


नयाँ वर्ष २०१९ को पूर्वसन्ध्यामा यो टिम चेपाङ बाहुल्य क्षेत्र ‘स्कूल इन अ ब्याग’ अर्थात् स्कूलमा रातो झोला अभियान लिएर पुगेको थियो । विद्यार्थीमा धेरैजसो चेपाङ जाति र केही चाहिँ अरु समुदायका देखिन्थे । नामै प्रजा जागृति आधारभूत विद्यालय । जहाँ चेपाङ विद्यार्थी अत्यधिक हुने नै भए । प्रजा चेपाङको एउटा थर हो । शिक्षकका अनुसार यो विद्यालयमा ८० प्रतिशत चेपाङ विद्यार्थी छन् ।


के छ त त्यो रातो झोलामा ? यो जिज्ञासा मेटाउन हेल्पका स्वयंसेवीले पहिला त झोलाभित्र रहेका सामग्रीबारे विद्यार्थीलाई जानकारी दिए । दिनभरी विद्यालयमा समय बिताउनुपर्ने विद्यार्थीका लागि उसको झोलामा किताब मात्र भएर पुग्दो रहेनछ । खाजा खाएपछि पानी पनि पिउनै पर्यो । बोत्तल त चाहिन्छ–चाहिन्छ । त्यसो त, घरमा बिहान उठ्नेबित्तिकै नित्य कर्म गर्दा चाहिने सामग्रीसमेत झोलामा देख्दा कलिला विद्यार्थी दङ्ग परे । रातो झोलाभित्र पेन्सिल–कपी त छँदैथिए । ज्यामिती बक्स, एउटा लामो स्केल, ड्रइङ्ग कपी, दुई प्याकेट बल पेन अनि कलर पेन्सिल थप थिए । शरीर स्वस्थ राख्नका निम्ति अत्यावश्यक एक थान दन्त मञ्जन, दाँत माझ्ने ब्रस, साबुन, रुमाल, काँगियो, नेल–कटर, अनि पानी पिउने बोतल पनि राखिएका रहेछन् । बालकक्षादेखि ८ सम्मका २९४ जना विद्यार्थीले यस्तो बहुआयमिक सामग्रीसहितका रातो झोला पाए ।


भन्दिनेले त ‘विद्यालयमा झोला बाँड्ने त हो नि !’ भन्लान् । ‘स्कूल इन अ ब्याग’ अभियानलाई सामान्य ठानिएला पनि । तर, यसमा मानवीय भावना र लक्ष्य ज्यादै प्रगाढ भएर गाँसिएको छ । ‘म ती बालबालिकाका निर्दाेष अनुहारमा एकछिन भएपनि खुशी छाएको हेर्न सधैं लालयित हुने गर्छु,’ हेल्पका कार्यकारी निर्देशक जिमी लामा भन्नुहुन्छ, ‘रातो झोलाभित्र भरिएका शैक्षिक सामग्री वितरण गर्ने काम त एक निश्चित समयमा समाप्त हुनेछ तर झोला पाउने प्रत्येक विद्यार्थीभित्रको रङ्गीन र असीमित भविष्यलाई खोजतलास गर्ने प्रेरणा भने धेरै लामो समयसम्म टिक्नेछ ।’ हुन पनि, हेलम्बुको नकोते–सेर्माथाङ्गमा हुर्की पढी दुःख–कष्टलाई भोगेर संघर्षका साथ बेलायतबाट स्नातकोत्तर हासिल गरेको आफ्नो विगतलाई उहाँ स्मरण गर्नुहुन्छ । यत्तिका संख्यामा त्यत्रो १५–१६ किसिमका सामग्रीसहितका हजारौं झोला तयार पार्न कम खर्च लाग्दैन । प्रतिविद्यार्थी नै १५ सय रुपियाँको हाराहारीमा लागत लाग्दो रहेछ । यही रकम जोड्न विदेशी दातालाई ‘कन्भिन्स’ गर्दै अझ उनीहरुलाई समेत अभियानमा सँगसँगै हिँडाउनु चानचुने कुरा छैन नै ।


हेल्पको ‘हेल्प’बाट खुबै खुशी हुनुभएका राक्सीराङ्ग गाउँपालिकाका अध्यक्ष राजकुमार मल्लले भन्नुभयो, ‘सहयोगका लागि मकवानपुरमा धेरै मान्छे र संस्थाहरु आए तर हेटौडा र राजमार्गभन्दा माथि यो क्षेत्रमा कहिल्यै आएनन् । आज हेल्पले यस्तो महत्वपूर्ण सहयोग यहाँसम्म आएरै गरिदियो । म निकै आभारी छु उहाँहरुप्रति ।’


यसरी यी कलिला विद्यार्थीसँग खुशी साट्न थालेको पनि हेल्पले झण्डै एक दशक बिताएको छ । सन् २००९ बाटै शिक्षाका लागि काम शुरु गरेको हेल्पले २०१२ बाट भने स्कूल–स्कूलमा रातो झोला वितरण अभियान थालेको हो । मूलतः विद्यार्थी भर्ना अभियानलाई सघाऊ पुर्याउनु, ड्रप–आउट (बीचैमा पढाइ छोड्ने) दर घटाउनु र शैक्षिक सामग्रीमार्फत् शिक्षामा गुणस्तर बढाउनु यो अभियानको उद्देश्य हो । अहिलेसम्म झण्डै १५ हजार विद्यार्थीलाई यस्ता स्कूल ब्याग हेल्पले बाँडिसकेको छ । हालसम्म वितरण गरिएका १५ हजार थान स्कूल ब्यागमध्ये गएको तीन महिनामै हेल्पले ५ हजार विद्यार्थीलाई रातो झोला उपलब्ध गराएको थियो । हेल्पको स्कूल इन अ ब्याग अभियानमा विदेशबाट समेत धेरै स्वयंसेवी मिसिनुभएको छ । पछिल्लो ब्याग वितरणको आर्थिक जोहो गर्न यो अभियानसँग जोडिनुभएका बेलायती नागरिक एड प्रेटले एक वर्ष लगाएर एक पांग्रे साइकलमार्फत् विश्व भ्रमण गर्नुभएको थियो । प्रजा जागृति आधारभूत विद्यालयमा ब्याग बाँड्न अर्का बेलायती नागरिक हान्ना गान्टलेट पनि पुग्नुभएको थियो । विद्यार्थीलाई ब्याग बाँड्न व्यस्त हुँदै गर्दा उहाँले भन्नुभयो, ‘हेल्पको यस्तो गजबको काममा सामेल हुन पाउँदा साह्रै खुशी लागेको छ ।’


यो कार्यक्रमले यसरी निरन्तरता पाउनुमा राजनीतिक नेतृत्व र सामाजिक व्यक्तित्वदेखि मिस नेपालसम्मको प्रेरणादायी भूमिका देखिन्छ । चेपाङ्ग समुदायमा जाँदा यो वर्षकी मिस नेपाल श्रृंखला खतिवडाले उत्साहप्रद प्रेरणा दिनुभएको हेल्पका कार्यकारी निर्देशक लामा बताउनुहुन्छ । चेपाङ समुदायका लागि यस क्षेत्रमा सामाजिक काम गरिसक्नुभएकी श्रृंखलाले हेल्प टिमलाई झोला अभियानका निम्ति शुभकामना दिनुभएको थियो । त्यसो त, संघीय सांसद एवं कांग्रेस युवा नेता गगन थापा, राष्ट्रिय योजना आयोगका पूर्व उपाध्यक्ष डा. स्वर्णिम वाग्ले र राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरणका पूर्व कार्यकारी डा. गोविन्दराज पोखरेल पनि अभियानमा आफैं सरिक भई हौसला दिने गर्नुहुन्छ । सांसद गगन थापा भन्नुहुन्छ, ‘कोही पनि बालबालिका विद्यालय आउनबाट बञ्चित हुनु हुँदैन । तसर्थ यो स्कूल ब्याग कार्यक्रमले विद्यार्थीलाई विद्यालय आउन आकर्षण गर्छ भन्ने हाम्रो विश्वास छ ।’

प्रमुख समाचार

सामाजिक सुरक्षा कोष लागू गर्ने विषयमा  प्याब्सन, एन प्याब्सन र इस्टुबीच त्रिपक्षीय विवाद सामाजिक सुरक्षा कोष लागू गर्ने विषयमा प्याब्सन, एन प्याब्सन र इस्टुबीच त्रिपक्षीय विवाद

सरकारले अघि सारेको ‘योगदानका आधारमा सामाजिक सुरक्षा कोष’ लागू गर्न निजी विद्यालय सञ्चालकहरु तयार भएको भन्दै त्यसका निम्ति सूचीकृत हुन निजी ...

नेपाल शिक्षक महासंघ फुट्नबाट धन्न जोगियो नेपाल शिक्षक महासंघ फुट्नबाट धन्न जोगियो

–शिक्षक महासंघको प्रथम परिषद्मा शिक्षक संघद्वारा पहिला बहिष्कार, पछि सहभागिता –विधान संशोधनमा कार्यकाल थप्ने/नथप्ने विषय नै विवादको मूल च ...

राजनीतिक खिचातानीका कारण ६ महिनादेखि विद्यालय व्यवस्थापन समितिबिहीन राजनीतिक खिचातानीका कारण ६ महिनादेखि विद्यालय व्यवस्थापन समितिबिहीन

राजनीतितक दलको भागभण्डा नमिल्दा कपिलवस्तुको गौतम बुद्ध माविको व्यवस्थापन समिति ६ महिनादेखि खाली भएको छ । बुद्धभूमि नगरपालिका–२ गोरुसिङ्गेमा रहेक ...